De historie van het HGB, de verschillende huisvestingen van de collectie, en de oprichting van het Betje Wolff Museum, staan beschreven in het boekje 60 jaar Historisch Genootschap “Jan Adriaensz. Leeghwater” uit april 1996. Klik hier om het boekje als pdf te openen. Hieronder een bijgewerkte tekstversie.
Aanleiding en oprichting
Het Historisch Genootschap Beemster (HGB) is opgericht in 1936, naar aanleiding van de voorbereidingen voor de viering van 325 jaar droogmaking van de Beemster. Initiatiefnemers W.A. Porte, G. Köhne en P. Zeeman wilden de rijke geschiedenis en het natuurschoon van de Beemster behouden en toegankelijk maken voor toekomstige generaties. Op 21 april 1936 werd het voorlopige bestuur gekozen en kort daarna kreeg het genootschap de naam Historisch Genootschap Jan Adriaanszoon Leeghwater, ter ere van de beroemde molenmaker en ingenieur die zo’n belangrijke rol heeft gespeeld in de droogmaking van de Beemster.
Het eerste museum
Het genootschap organiseerde in 1937 een tentoonstelling, die al snel uitgroeide tot een museum. De eerste locatie was een leegstaande ziekenbarak aan de Middenweg, waar vrijwilligers met veel inzet het museum inrichtten. De collectie bestond voornamelijk uit gebruiksvoorwerpen, zoals kaaspersen, arrensleeën, huisraad en boeken. Het museum werd feestelijk geopend en trok meteen veel bezoekers. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest de collectie tijdelijk elders worden opgeslagen om deze te beschermen.
Betje Wolff Museum
Na de oorlog verhuisde het museum naar de Rijperweg en uiteindelijk in 1950 naar de voormalige pastorie aan de Middenweg, waar schrijfster Betje Wolff had gewoond. Het pand werd in de loop der jaren grondig gerestaureerd, mede met hulp van subsidies en vrijwilligers. Sinds 1976 opent het volledig gerestaureerde Betje Wolff Museum zijn deuren voor bezoekers en is het bekend om zijn mooie stijlkamers, unieke kledingcollectie en wisselende tentoonstellingen.
Beemster Museum / Agrarisch Museum Westerhem
In 2000 opende het HGB het Agrarisch Museum Westerhem, een speciaal museum voor grotere agrarische voorwerpen die niet in het Betje Wolff Museum passen. Ook dit museum wordt volledig beheerd door vrijwilligers, die zorgen voor de inrichting, het onderhoud en rondleidingen voor bezoekers.
Huidige activiteiten en betrokkenheid
Het HGB blijft actief met het uitgeven van het tijdschrift De Nieuwe Schouwschuit, lezingen, rondleidingen en excursies. Sinds 2008 heeft het genootschap een PR-commissie en in 2010 werd de afdeling Beemster Erfgoed opgericht om advies te geven over cultuurhistorische waarden en ruimtelijke ontwikkelingen in de Beemster. Het genootschap combineert museumactiviteiten met cultuurhistorisch onderzoek en behoud, en speelt daarmee een belangrijke rol in het beschermen en laten beleven van het erfgoed van de Beemster.